Ik vond dat je nogal snel over de eerste stap ging. Wat ik mij vooral afvraag is, hoe maak je zo'n schets?Welja, hoe teken je dus? Het zijn allemaal goede vragen. Vragen waar ik ook wel graag antwoorden op zou horen. Ik modder namelijk zelf maar wat aan, ik heb nooit een opleiding gehad. Meneer Jedyte is auto-didact ;) Maar ik zal in ieder geval een poging tot uitleg doen. Waarschijnlijk leer ik er zelf nog van bij.
Hoe zorg je ervoor dat de verhoudingen kloppen? Zie je meteen elk detail dat je gaat tekenen al in je verbeelding, of voeg je dat er nadien nog aan toe? Hoe doe je dat proper, zonder je schets vol te zetten met onduidelijke en onnodige kribbels? Hoeveel keer begin je gemiddeld opnieuw met je schets tot je een gewenst resultaat hebt? ...
Tekenen bestaat uit een technische kant en een inspiratieve kant. Over de inspiratieve kant --waarschijnlijk dat de meesten het eerder 'artistiek' zouden noemen, maar dat klinkt zo pretentieus-- heb ik in de eerste post al verteld. Je kan dat in een enkele zin samenvatten: 'een goed idee'. Achter deze woorden gaat echter een zwerk schuil dat even onbegrensd is als jouw psyche, maar daar gaan we nu even niet verder over lullen, omdat dat primo al genoeg gebeurt; secundo essentieel zinloos is omdat dat iets persoonlijk is en je dat niet kan leren, of beter gezegd hoeft te leren; en tertio omdat ik er niet direct iets over weet of wil zeggen.
Technische kant dus. Het is grotendeels een kwestie van oefening, net zoals pakweg jongleren. Ik teken al van voor mijn eerste herinnering, en daar was toen niet veel wauw aan, hoor. Als je gewoon bezig blijft met dat wascokrijtje te kribbelen, dan beginnen die ventjes ooit es serieus op ventjes te lijken. ('Oooh ziet eens hoe schoon onze jongen wel niet heeft getekend! Is dat een hondje?' 'Nee, da moest onze papa zijn...') Kijk maar es naar mijn galerijen. Die zijn chronologisch geordend, en hoewel het geen statistisch relevante gegevensverzameling is, kan je toch algemeen zeggen dat ik verbeter als je de bovenste tekeningen vergelijkt met die eronder. (Dat doe me eraan denken dat de volgorde misschien beter omdraai, anders denken bezoekers direct dat de rest ook op niks trekt.)
90% van tekenen is kijken. Als je niet weet hoe je iets tekent, zet het voor je neus, pak een nieuw blad papier en schets het totdat je het voldoende goed genoeg kan reproduceren, genoeg dat je het op je blad durft zetten. Dat nieuw blad pakken is wel handig, hoeveel keer dat ik mijn tekening niet al naar de kloten heb geholpen omdat je na 11 keer gommen geen papier meer hebt...
Weet je niet hoe de stoft plooit? Drapeer een keukenhanddoek. Mislukt die handpositie rond een zwaard altijd? Houd je linkerhand omhoog die iets vastgrijpt en teken ze met je rechter. De spiegel is je vriend. Soms kan je hetgene je modelleert niet bekijken omdat het niet beschikbaar is of omdat het niet bestaat dus laten we zien wat je dan doet...
Kijken wil niet altijd zeggen naar het echte leven. Iedere tekenaar is wel begonnen met het aftekenen van andermans werk. Daar kan zeker evenveel uit geleerd worden want realistisch tekenen is veruit het meeste of mooiste wat een mens zoal uit zijn potlood laat vloeien (PlayStation, XBox en vooral PC: neem nota, en stop met die zoveelste 3d-engine te verkopen als spel). Ik ben dikwijls zwaar onder de indruk van andermans werk, en wat doe je dan? Kopiëren! Gebruik dat, probeer het na te doen, en je leert even goed of zelfs beter hoe je iets tekent dan dat je rechtstreeks via zijn evenbeeld in dit universum doet. Om een voorbeeld te geven: reflecties is iets dat je best niet direct leert, omdat dat gewoon te ingewikkeld is. Je moet de truken van luie Charel leren die de anderen hanteren, van simpele zaken zoals Masami Kurumada in Saint Seiya of die Japanse artiest met zijn erotische robotten die daar om bekend staat (zou er naar linken als 'k zijn naam nog wist).
Ik herinner me dat zelfs toen ik nog met het hierboven vermelde wascootje aan het kliederen was, dat ik wel kritisch rondom keek voor mijn tekeningen. Als de opdracht werd gegeven een trein te tekenen in de kleuterklas, dan werd er steevast zo'n blokjes-stoomtrein getekend, door mijzelf incluis. Op een dag begon ik daar over te denken, en snapte ik niet waar dat idee-fixe vandaan kwam, want de gestroomlijnde trein die ik in het station zag staan leek daar in niets op. Hetzelfde rond Pasen. Mijn drang was net zoals de andere kleuters als ik paaseieren moest tekenen om grote, bontgekleurde eieren te tekenen met een feestelijke strik rond. Maar waarom? Uit puur protest tekenende ik de eieren zoals ze echt geleverd werden door de paasklokken: van melk-, witte en pure chocolade met konijntjes en zo op. De tekening was visueel minder aantrekkelijk, maar veel accurater. Ik had alleen wat schrik wat de juffrouw zou zeggen van mijn experiment. (Hm, ik hoop dat ik die nog ergens heb.)
Om terug te komen op de vragen die gesteld zijn... Verhoudingen is iets waar ik kritiek op krijg. Blijkbaar is hetgene ik voor ogen heb niet altijd anatomisch of technologisch correct, dus daar kan ik amper raad op geven. De oude truc met de duim op het potlood om verhoudingen hetzelfde op blad te krijgen werkt, hoewel ik die zelf nog niet voldoende kan hanteren. Werk altijd eerst de grote lijnen uit zodat je later niet voor verrassingen komt te staan. Ik begin echter heel dikwijls met een pietepeuterig detail. Meestal heeft dat als reden dat ik niets weet en dan begin ik gewoon aan dat detail te breien, maar het komt ook voor dat ik net geïnspireerd ben door dat keine deel, zij het een emotie of een wapen of eender wat, en dan start ik meestal daar mee. Meestal mislukt de tekening dan ook buiten dat één detail o_0;
Ik ken dus niet elk detail van te voren, maar sommige heb ik heel sterk ingeprent in mijn geest, omdat ze voor mij de ziel van het werk vormen. Stom voorbeeld, een vechtende jongen moest zwart-wit gestreepte mouwen hebben, want dat was hoe ik een tekening zag (zoals Tim Burton vaakt tekent?). Meestal nadat de grote schets af is, en ik zulke belangrijke details heb ingevuld, ga ik actief nadenken over extra details, texturen, juwelen, attributen, beschadingen, die erbij kunnen geplaatst worden. Dit geeft de tekening meer diepte. Natuurlijk hangt dit af van de stijl dat je wil bereiken. Bij de zergling wou ik een korzelige stijl, dus die heb ik vol gekwakt met schub, hoorn en bot. Anderen wil je net heel sober in dat aspect. Zoals met de BeefyBot waar ik echt een oververzadiging wou bereiken en daarvoor constant dezelfde tinten gebruikte.
Om je schets proper te houden moet je nadien gewoon inken en het potlood uitgommen. Ik teken echter altijd te klein en veel te hard doorgedrukt, bij mij krijg je altijd nog vlekken na het gommen. Pas op, ik verbeter, maar als je bedenkt dat ik er al 20 jaar last van heb, heh. Een B-potlood en goede gom doet al veel, maar zelfdiscpline als een deel van je tekening mislukt en je het keer op keer opnieuw moet tekenen doet meer. Maar pruts zoveel je wil in de schets, als het goed is kan je desnoods de computer erbij halen, of gewoon een ander blad papier erover leggen en tegen het raam houden om daarop de permanente lijnen te tekenen. Natuurlijk zo'n schets heeft een zekere charme die een afgewerkte tekening verliest --een zekere eerlijkheid als het u belieft-- dus misschien vindt men dat potlood-allegaartje wel leuk op zich.
Wanneer een tekening mislukt stopt ik ermee. Ik begin nooit opnieuw. Misschien moet ik wel wat verduidelijken wat ik bedoel met 'tekening' hier. Als iemand me heeft gevraagd 'Maak es iets SF als cover voor ons blad', dat blijf ik wel proberen. Maar elk probeersel op zich is een tekening dan.
Of als je al een uur bezig bent en die laatste boom wil niet lukken, dan blijf ik ook proberen. Maar dan is dat weer een deel van een tekening in mijner ogen. Daaraan kan ik wel lange tijd spenderen, als bijvoorbeeld een arm niet lukt, dan schets en schets en schets ik, soms met model, tot ik het voldoende geabsorbeerd heb dat het in mijn hoofd zit.
Maar meestal, meestal als iets niet gaat, dan kris! kras! kruis erover, gevolgd door opfrommelen van heel het papier en wegsmijten. Gedaan. Een teken dat ik geen inspiratie heb is dat. Forceren heeft geen zin.
Ik wil ook nooit dat iemand zoiets ziet. Ik heb daar een grote waakzaamheid over, zowel in tekenen als koken. Je mag nooit een schets zien of een gerecht proeven vooraleer ik het heb afgewerkt tot het volledig idee in mijn hoofd. Je wil het idee tonen. En dat is niet hetgene dat het is zelfs als het nog maar 99% af is.
En daarmee ben ik terug bij het artistieke aspect terecht gekomen, wat (samen met het feit dat ik twee uur aan het schrijven ben) een teken is dat ik moet stoppen :)
Goedennacht,
Wim
